يک سرمايه معنوي ماندگار

وَ لِسانُ الصِّدْقِ يَجْعَلُهُ اللهُ لِلْمَرْءِ فِى النّاسِ خَيْرٌ لَهُ مِنَ المالِ يَرِثُهُ غَيْرُهُ ...

در بخشى از خطبه بيست و سوم نهج البلاغه امام(عليه السلام) نام نيك را به عنوان يك سرمايه معنوى ماندگار، توصيف مى كند و برترى آن را بر اموالى كه به ارث مى ماند، روشن مى سازد.قرآن مجيد نيز براى اين مسأله، اهميّت بسيارى قائل است. ابراهيم خليل كه دعاهايش، براى همگان، آموزنده است، به پيشگاه خدا عرضه مى دارد: (وَ اجْعَلْ لى لِسانَ صِدْق فِي الآخِرينَ); براى من، در ميان امّت هاى آينده، زبان صدق (و ذكر خيرى) قرار ده(1).خداوند در جايى ديگر، بعد از اشاره به گروهى از پيامبران الهى، مى فرمايد: (وَجَعَلْنا لَهُمْ لِسانَ صِدق عَليّاً); ما، براى آنها، نام نيك و مقام برجسته (در ميان همه امّت ها) قرار داديم.(2)لسان، در اين گونه موارد، به معناى يادى است كه از انسان مى شود و هنگامى كه آن را به «صدق» اضافه كنيم، معناى نام نيك و ذكر خير و خاطره خوب در ميان مردم را مى دهد.بى شك، اين، يك مسأله تشريفاتى و ساده نيست و آثار زيادى براى فرد و جامعه دارد: نخست اين كه افتخارى است ماندگار، در حالى كه اموال و ثروت هاى مادّى، در همان نسل نخست، تقسيم مى شود و در حقيقت، از ميان مى رود.ديگر اين كه ذكر خير و ياد نيك، در مورد انبيا و اولياءالله، سبب فرستادن درود، و در افراد عادى، موجب طلب آمرزش بندگان خدا مى شود و بى شك، همه اينها اثر عميق معنوى دارد.سوم اين كه موجب مى شود كه مردم، از آنها تأثير نيكو بگيرند و به آنان، اقتدا كنند و ارزش ها، در جامعه، زنده شود و ضدّ ارزش ها، در جامعه، بميرد و به مقتضاى روايت معروف «مَن سَنَّ سُنَّةً حَسَنَةً كان لَهُ مِثلُ أَجرِ مَنْ عَمِلَ بِها; هر كس، سنّت حسنه اى از خود بگذارد همانند ثواب و پاداش كسانى كه به آن عمل مى كنند، براى او ثبت مى شود.»چهارم اين كه براى بازماندگان، نسل اندر نسل، مايه آبرو و حيثيت و شخصيّت است و بسيارى از افراد عادى را مى شناسيم كه بسبب ارتباط شان با شخصيت هايى كه همه جا ذكر خير آنها بر زبان ها است، آبرو و حيثيت كسب كرده اند.اينها بخشى از آثار معنوى فردى و اجتماعىِ لسان صدق و ذكر خير است و به يقين، انسان مى تواند به خاطر آثار معنوى آن، با قصد قربت، اقدام به امورى كند كه مايه ذكر خير او است.(3)

1 ـ سوره شعرا، آيه 84.

2 ـ سوره مريم، آيه 50.

3. معارف نهج البلاغه، جلد 2،صفحه 60، زيرنظر آيت الله مکارم شيرازي